Þegar haustið gengur í garð og dagarnir verða kaldari er gott að huga aðeins betur að heilsunni. Með einföldum daglegum venjum getum við stutt við almenna vellíðan, styrkt varnir líkamans og dregið úr líkum á að smitast af kvefi og inflúensu.
En hvað skiptir mestu máli? Það þarf ekki alltaf stórar breytingar. Góður svefn, fjölbreytt næring, regluleg hreyfing og einfaldar smitvarnir geta saman gert heilmikið gagn.
Hér höfum við tekið saman tíu góð ráð sem hjálpa þér að hugsa vel um heilsuna á kvef- og flensutímabilinu.
1. Gefðu líkamanum hvíldina sem hann þarf
Svefn er ein af undirstöðum góðrar heilsu. Á meðan við sofum sinnir líkaminn mikilvægri endurnýjun og ónæmiskerfið fær tækifæri til að sinna sínu hlutverki.
Ónógur eða óreglulegur svefn getur haft áhrif á mótstöðu líkamans gegn sýkingum. Þess vegna er mikilvægt að skapa góðar svefnvenjur og gefa sér nægan tíma til hvíldar.
Reyndu að fara að sofa á svipuðum tíma á hverju kvöldi, draga úr skjánotkun fyrir svefn og skapa rólegt umhverfi í svefnherberginu.
Góð ráð: Gerðu kvöldrútínuna að notalegri stund. Rólegar teygjur, slökun eða hugleiðsla geta hjálpað þér að undirbúa líkamann fyrir svefninn.
2. Nærðu líkamann innan frá
Það sem við borðum hefur áhrif á almenna heilsu og starfsemi ónæmiskerfisins.
Fjölbreytt mataræði með ríkulegu magni af grænmeti, ávöxtum, heilkorni, hollri fitu og góðum próteingjöfum veitir líkamanum mikilvæg næringarefni.
Ýmis vítamín og steinefni, þar á meðal D-vítamín, C-vítamín og sink, gegna hlutverki í eðlilegri starfsemi ónæmiskerfisins. Mikilvægt er að fá nægilegt magn þeirra, en stærri skammtar veita ekki endilega meiri vörn gegn veikindum.
Á Íslandi er sérstaklega ástæða til að huga að D-vítamíni yfir dimmustu mánuðina og fylgja ráðleggingum um inntöku.
Góð ráð: Veldu fjölbreyttan og næringarríkan mat og skoðaðu hvort þú fáir nægilegt magn þeirra næringarefna sem líkaminn þarfnast.
3. Haltu hreyfingunni inni í daglegri rútínu
Regluleg hreyfing hefur fjölmarga kosti fyrir heilsuna. Hún styður við hjarta- og æðakerfið, bætir líðan, getur stuðlað að betri svefni og hjálpar okkur að takast á við streitu.
Þú þarft ekki að stunda erfiðar æfingar til að njóta ávinningsins. Gönguferðir, jóga, Pilates og önnur hófleg hreyfing eru góðar leiðir til að halda líkamanum virkum.
Þegar við erum veik er hins vegar mikilvægt að hlusta á líkamann og leyfa honum að jafna sig.
Góð ráð: Finndu hreyfingu sem þér finnst skemmtileg. Það er auðveldara að viðhalda góðum venjum þegar hreyfingin er eitthvað sem þú hlakkar til.
4. Mundu eftir vatninu
Nægileg vökvainntaka er mikilvæg fyrir eðlilega starfsemi líkamans og hjálpar til við að viðhalda góðri líðan.
Þegar við erum með hita eða veikindi getur vökvaþörfin aukist. Þá er sérstaklega mikilvægt að drekka reglulega yfir daginn.
Vatn er góður kostur, en aðrir drykkir geta einnig stuðlað að vökvainntöku. Heitir drykkir geta auk þess veitt tímabundna vellíðan þegar hálsinn er aumur.
Góð ráð: Hafðu vatnsbrúsa við höndina og gerðu það að vana að drekka vatn reglulega, jafnvel þótt þú finnir ekki mikið fyrir þorsta.
5. Gefðu þér tíma til að draga úr streitu
Daglegt álag getur haft áhrif á bæði líkamlega og andlega heilsu. Langvarandi streita getur meðal annars haft áhrif á svefn, líðan og starfsemi ónæmiskerfisins.
Það er því mikilvægt að skapa jafnvægi milli verkefna dagsins og þess tíma sem við gefum okkur til hvíldar.
Stutt gönguferð, öndunaræfingar, hugleiðsla eða róleg stund með sjálfri þér getur hjálpað til við að draga úr spennu.
Góð ráð: Taktu frá 10–15 mínútur á dag sem eru eingöngu ætlaðar þér og þinni vellíðan.
6. Einfaldar hreinlætisvenjur skipta máli
Ein áhrifaríkasta leiðin til að draga úr útbreiðslu margra sýkinga er að gæta vel að handhreinlæti.
Við snertum ótal hluti yfir daginn, svo sem hurðarhúna, síma, innkaupakerrur og sameiginlegan búnað. Veirur geta borist á hendur okkar og þaðan í augu, nef eða munn.
Þvoðu hendurnar reglulega með sápu og vatni, sérstaklega áður en þú borðar, eftir salernisferðir og þegar þú kemur heim úr fjölmenni.
Þegar handþvottur er ekki mögulegur getur handspritt verið hentugur kostur.
Góð ráð: Hafðu lítinn brúsa af handspritti í töskunni eða bílnum til að nota þegar þörf krefur.
7. Hugsaðu um loftið sem þú andar að þér
Kvef og inflúensa eru veirusýkingar sem geta borist milli einstaklinga með öndunarögnum í lofti.
Á kaldari árstímum verjum við oft meiri tíma innandyra, þar sem nálægð við annað fólk og ófullnægjandi loftræsting geta aukið líkur á smiti.
Góð loftræsting getur hjálpað til við að draga úr magni smitandi agna í innilofti.
Opnaðu glugga þegar aðstæður leyfa og hugaðu sérstaklega að loftgæðum þar sem margir koma saman.
8. Haltu sameiginlegum snertiflötum hreinum
Þótt smit með loftbornum ögnum skipti miklu máli geta sumar öndunarfæraveirur einnig borist með menguðum höndum og yfirborðum.
Þess vegna er skynsamlegt að þrífa reglulega þá staði sem margir snerta, til dæmis hurðarhúna, ljósrofa, síma, lyklaborð og fjarstýringar.
Venjuleg hreinsun með viðeigandi hreinsiefni nægir oft við dagleg þrif.
Ef einhver á heimilinu er veikur er gott að gæta sérstaklega að sameiginlegum snertiflötum og handhreinlæti.
9. Forðastu það sem ertir öndunarfærin
Reykingar og óbeinar reykingar geta ert slímhúðir öndunarfæranna og haft neikvæð áhrif á náttúrulegar varnir þeirra.
Með því að forðast tóbaksreyk og gæta að loftgæðum sköpum við betri aðstæður fyrir heilbrigði öndunarfæranna.
Þetta skiptir sérstaklega máli fyrir börn og einstaklinga sem eru viðkvæmir fyrir öndunarfærasýkingum.
10. Kynntu þér bólusetningar gegn inflúensu
Bólusetning gegn árstíðabundinni inflúensu er mikilvæg forvörn og getur dregið úr líkum á veikindum og alvarlegum fylgikvillum.
Inflúensuveirur breytast með tímanum og því er bóluefnið uppfært reglulega. Verndin getur verið mismikil milli ára og einstaklinga, en bólusetning er sérstaklega mikilvæg fyrir þá sem eru í aukinni áhættu á alvarlegum veikindum.
Kynntu þér ráðleggingar heilbrigðisyfirvalda um árlega inflúensubólusetningu.
Lítil skref í átt að betri heilsu
Það er ekki hægt að koma í veg fyrir öll veikindi. En með því að hlúa vel að líkama og huga, tileinka sér góðar daglegar venjur og huga að smitvörnum getum við stuðlað að betri heilsu og vellíðan.
Hjá Lífsstíl & Vellíðan trúum við því að góð heilsa byggist á mörgum litlum, meðvituðum ákvörðunum.
Hvort sem þú vilt bæta svefninn, koma meiri hreyfingu inn í daginn eða skapa þér notalega slökunarstund heima, viljum við hjálpa þér að finna það sem hentar þínum þörfum.
Vel valið fyrir betra líf.
Skoðaðu vörur fyrir heilsu og vellíðan
Greinin er ætluð til almennrar fræðslu og kemur ekki í stað ráðlegginga heilbrigðisstarfsfólks.